Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Mifugo na Uvuvi kwa Mwaka wa Fedha 2026/2027

MHE. JOHN S. LUHENDE Mheshimiwa Mwenyekiti, ninakushukuru kwa kunipa nafasi ya kuchangia kuhusu umuhimu wa kuboresha sekta ya ufugaji katika Jimbo la Bukene.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kwanza, ninapenda kueleza kuwa sekta ya ufugaji ni uti wa mgongo wa uchumi wa wananchi wengi wa Jimbo la Bukene. Maelfu ya wananchi wetu wanategemea ufugaji wa ng’ombe, mbuzi, kondoo, kuku pamoja na shughuli nyingine za mifugo kwa ajili ya chakula, kipato na maendeleo ya familia zao. Pamoja na umuhimu huo, sekta hii bado inakabiliwa na changamoto mbalimbali zinazozuia kufikia tija inayotarajiwa.

Mheshimiwa Mwenyekiti, changamoto ya kwanza ni upungufu wa huduma za mifugo. Katika maeneo mengi ya Jimbo la Bukene, wananchi wanakosa huduma za wataalamu wa mifugo, chanjo pamoja na dawa muhimu za kutibu na kuzuia magonjwa. Hali hii husababisha wafugaji kupata hasara kubwa kutokana na vifo vya mifugo na uzalishaji mdogo.

Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaiomba Serikali kuongeza idadi ya maafisa ugani wa mifugo, kujenga vituo vya huduma za mifugo na kuhakikisha dawa pamoja na chanjo zinapatikana kwa wakati katika kata zote za Jimbo la Bukene.

Mheshimiwa Mwenyekiti, changamoto ya pili ni uhaba wa maji kwa ajili ya mifugo. Wafugaji wetu mara nyingi hulazimika kutembea umbali mrefu kutafuta maji, hasa kipindi cha ukame. Hali hii husababisha migogoro kati ya wafugaji na wakulima na kupunguza uzalishaji. Ninaiomba Serikali kujenga mabwawa ya maji, visima na miundombinu ya kuvuna maji katika maeneo ya wafugaji ili kuhakikisha upatikanaji wa maji wa uhakika.

Mheshimiwa Mwenyekiti, changamoto nyingine ni ukosefu wa maeneo rasmi ya malisho. Ongezeko la watu na matumizi mengine ya ardhi limeongeza migogoro ya matumizi ya ardhi kati ya wakulima na wafugaji. Muhimu Serikali iharakishe upangaji bora wa matumizi ya ardhi, kutenga maeneo ya malisho na kuyapima ili kuondoa migogoro isiyo ya lazima.

Mheshimiwa Mwenyekiti, suala la kuongeza thamani ya mazao ya mifugo ni muhimu pia. Wafugaji wetu bado huuza mifugo yao ikiwa hai kwa bei ndogo badala ya kupata thamani kupitia usindikaji wa nyama, maziwa, ngozi na bidhaa nyingine. Ninaiomba Serikali kuvutia uwekezaji wa viwanda vya kuchakata bidhaa za mifugo karibu na maeneo ya uzalishaji ili kuongeza ajira na mapato ya wananchi.

Mheshimiwa Mwenyekiti, aidha, ni wakati sasa wa kuwawezesha wafugaji kupata mikopo nafuu, mafunzo ya ufugaji wa kisasa, pamoja na masoko ya uhakika. Bila mtaji na elimu ya kisasa, ni vigumu kwa sekta hii kukua kwa kasi inayotakiwa.

Mheshimiwa Mwenyekiti, nikihitimisha, Jimbo la Bukene lina uwezo mkubwa wa kuwa kitovu cha uzalishaji wa mifugo endapo Serikali itawekeza katika huduma za mifugo, maji, malisho, elimu na masoko. Kuboresha sekta hii siyo tu kutainua maisha ya wafugaji, bali pia kutachangia ukuaji wa uchumi wa Taifa kwa ujumla.

Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante na ninaunga mkono jitihada za Serikali.