Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Ofisi ya Waziri Mkuu Mwaka wa Fedha 2026/2027

MHE. JOHN S. LUHENDE: Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante sana kwa kunipa fursa hii nami niweze kutoa niliyonayo kwenye hotuba ya Mheshimiwa Waziri Mkuu.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kwanza kabisa, nianze kwa shukrani zangu kwa Mwenyezi Mungu kwa kuniwezesha kufika hapa leo nikiwa salama salimini.

Mheshimiwa Mwenyekiti, shukrani za pili zielekee kwa Serikali yote ya Chama Cha Mapinduzi ikiongozwa na Mheshimiwa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Shukrani za tatu zielekee jimboni kwangu kwa wananchi wote wa Jimbo la Bukene kwa kunichagua kwa kura za kishindo. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, kuna miradi mingi ambayo Serikali ya Awamu ya Sita imefanya ndani ya Jimbo letu la Bukene. Tunashukuru sana kwa hilo, lakini kulingana na uchache wa muda ninaomba nielekeze kwa mambo ambayo ni changamoto kubwa sana ndani ya Jimbo letu la Bukene.

Mheshimiwa Mwenyekiti, Jimbo la Bukene hatuna stendi ya abiria. Wananchi wa Jimbo la Bukene walioko huko hawana usafiri kwa sababu hatuna stendi hata moja ndani ya jimbo letu la Bukene. Kwa hiyo, ninaomba Serikali kwenye mipango ya bajeti hususan Ofisi ya Waziri Mkuu uwekwe mpango wa stendi ndani ya Jimbo letu la Bukene. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, jambo la pili, miundombinu ya barabara ndani ya Jimbo la Bukene ni mibaya, hairidhishi, ina changamoto kubwa na kwa kipindi hiki cha masika ni barabara nyingi sana hazipitiki. Baadhi ya mifano ya barabara ambazo ni changamoto kupitia Ofisi ya Waziri Mkuu, TAMISEMI wanatakiwa wazishughulikie ni Barabara ya Sigiri - Bulende, barabara ya Itobo - Kalitu, barabara ya Mwamala - Ikindwa hadi Uduka, barabara ya Ngwatu hadi Gulyambi.

Mheshimiwa Mwenyekiti, imefikia mpaka mahali wananchi wanalazimika kukusanya magogo ili waweze kutengeneza daraja la dharura ili waweze kuwa wanapita kutoka maeneo ya Ngwatu kuelekea Gulyambi ambako ndiko kuna zahanati. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, Jimbo la Bukene tuna changamoto katika idara ya afya, kwa mujibu wa Sera ya Afya tuliyonayo ya nchi hii kwamba kila kata angalau iweze kuwa na kituo cha afya. Jimbo la Bukene tuna kata 17, lakini tuna vituo viwili vya afya: Itobo na Bukene. Vituo hivi vya afya vimeelemewa sana na mbaya zaidi kwa sasa hivi tunatumia control namba kulipia ili tuweze kupata huduma za kiafya.

Mheshimiwa Mwenyekiti, pale kwenye hivyo vituo hatuna uhakika wa huduma ya kifedha. Mawakala hawapo pale na wananchi hawatibiwi pasipo kuwa wamelipa ile fedha ambayo wanatakiwa walipe. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa hiyo, tunaomba Serikali kupitia TAMISEMI ihakikishe kwamba mnaweka mawakala pale wafanye kazi masaa 24 ili wananchi wa Jimbo la Bukene waweze kupata huduma za kifedha kwenye vituo hivyo vya afya. Pia, tunazo kata mbalimbali ikiwemo Kata ya Mambali, Kata ya Semembela. Kata ya Mambali peke yake ina wakazi takribani 30,000, na Kata ya Semembela ina wakazi takribani 23,000.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kata nilizozitaja zote mbili hazina hata kituo kimoja cha afya. Wanatumia zahanati na zahanati hizo zilizoko kule zimezidiwa. Kwa hiyo, ninaomba kuishauri Serikali kupitia TAMISEMI wahakikishe kuwa katika mipango yao ya bajeti wanaweka kipaumbele kwenye hizo kata mbili za ndani ya Jimbo la Bukene. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, katika sekta ya elimu ndani ya Jimbo la Bukene tunazo changamoto nyingi. Jimbo letu la Bukene hatuna shule ya sekondari ya kidato cha tano na cha sita. Zilizopo ni mbili tu ambazo zimeanzishwa hivi karibuni; na zina-accommodate wasichana, kwa maana ya wanafunzi wa kike, iko moja pale Mwangoye na nyingine ipo Kili pale Uduka.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu watoto wa kiume, ndani ya Jimbo la Bukene hawana shule ya kwenda kusoma kidato cha tano na cha sita. Elimu hiyo ya kidato cha tano na sita ndiyo daraja pekee la kuwawezesha wanafunzi wetu waweze kuelekea chuo kikuu.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa hiyo, ninaomba kuishauri Serikali iweze kuliangalia hilo na ihakikishe kwamba angalau tuanze kwa shule mbili. Jimbo langu lina tarafa mbili. Kuna Tarafa ya Bukene na Tarafa ya Mwakalundi, angalau shule moja kila tarafa tuweze kuwasaidia watoto wa kiume. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, jambo lingine ninataka kuzungumza kwa niaba ya Halmashauri ya Wilaya ya Nzega. Shughuli zetu nyingi tumejikita kwenye kilimo, ufugaji na biashara kidogo, lakini kwa sasa hivi kuna shughuli ambayo inaajiri vijana wengi sana, shughuli ya uchimbaji wa madini.

Mheshimiwa Mwenyekiti, shughuli ya uchimbaji wa madini imeingia dosari katika Wilaya ya Nzega. Eneo ambalo tunajishughulisha kwa uchimbaji huo ni eneo la Lusu, Nata na Mwangoye. Eneo la Lusu zamani kulikuwepo na mgodi mkubwa wa Resolute. Waliweza kuachia eneo hilo na wananchi wakawa wanaendelea kujishughulisha. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, hivi sasa limekuja jeshi, wanataka kuchukua hilo eneo kwa ajili ya mambo yao ya kijeshi. Hata hivyo, ukiangalia sisi kama Mkoa wa Tabora, ndio mkoa mkubwa kuliko yote nchini nzima na tuna kambi nyingi sana za kijeshi. Kwa hiyo, tulikuwa tunaomba Serikali tuwape fursa mikoa mingine kuweka kambi hiyo.

Mheshimiwa Mwenyekiti, sisi kambi tulizonazo za kijeshi ndani ya Mkoa wa Tabora zinatutosha. Eneo hilo sasa libaki kwa ajili ya shughuli za kiuchumi za wananchi ikiwemo kilimo, ufugaji pamoja na uchimbaji wa madini. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, bahati mbaya milima ambayo jeshi wanachukua ni ile milima ya dhahabu. Kwa hiyo, wananchi hatuna sehemu nyingine ya kufanya kazi hiyo ya uchimbaji wa madini ya dhahabu kwa sababu ndiyo eneo pekee tunalotegemea. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba wakati wizara wanakuja kutoa mrejesho wa majibu, waje na majibu ya kuhusiana na hili suala la jeshi kuchukua eneo la uchimbaji wa madini ambalo wananchi wa Wilaya ya Nzega wanaendelea kulitumia. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba pia nijikite kwenye kuishauri Serikali kwenye hoja mbalimbali za Kitaifa. Ninaomba kushauri kuhusu uendeshaji wa Serikali. Mheshimiwa Waziri Mkuu alipokuwa akihutubia mkutano, alizungumza kwamba anaagiza ma-RAS ili wawe wanatoa taarifa ya fedha zinazokuja kwenye miradi ya maendeleo ndani ya majimbo yetu, wawe wanatuandikia barua.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nashauri kitu kimoja. Tunatakiwa twende na wakati tulionao sasa hivi. Wanatakiwa wa-digitalize mfumo mzima wa uendeshaji wa Serikali, hasa kwenye masuala ya kifedha. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa mfano kwenye halmashauri ama kwenye wilaya, tuna watu kama wafuatao: Mkuu wa Wilaya, DAS, OCD, DSO, Mkuu wa TAKUKURU, Magereza, Mwenyekiti wa Halmashauri, na Mbunge. Utengenezwe mfumo ambao fedha ikingia kwenye halmashauri kwa ajili maybe ujenzi wa kituo cha afya katika Jimbo la Bukene, message hiyo i-click iingie notification kwa watu wote hao; iingie kwa OCD, iingie notification kwa TAKUKURU, kwa Mbunge, kwa Mwenyekiti wa Halmashauri na wengine wote wakubwa wakubwa ambao wanahusika na masuala haya ili kuongeza uwazi Serikalini. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, hapo tutapunguza speed ya ubadhilifu uliopo ndani ya Serikali na muda mwingi sasa tunaotumia kuzijadili taarifa ya CAG, tutatumia kufanya mambo mengine kwa sababu mkiwa wengi ambao mna taarifa juu ya hilo suala, tutaweza kuu-control wizi kwa urahisi zaidi, kwa sababu watu 10, watu nane hawataweza kuelewana kucheza dili. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, sasa hivi mifumo ya ulipaji kwa mkandarasi, inaifanyika kama kuwa siri. Unakuta mkandarasi amelipwa 100%, mradi uko 20%. Kwa hiyo, maana yake ni kwamba, mkiweka uwazi siku ambayo mkandarasi analipwa 100% ya mradi mzima, watu wote hao wanapata notification. Kwa hiyo, walio na uwezo sasa wanaweza ku-intervene na ku-control fedha za umma.

Mheshimiwa Mwenyekiti, jambo la pili, juzi hapa tumekumbwa na tatizo la uhaba wa mafuta. Ninaishauri Serikali tutafute suluhisho la kudumu, tuanzishe benki ya mafuta hapa nchini, yaani the Petroleum Bank. Ili wananchi tunapofanya shughuli zetu za kiuchumi, tunapoamua kuhifadhi mapato yetu, unaweza ukahifadhi katika mfumo wa mafuta.

MWENYEKITI: Mheshimiwa muda wako umeisha.

MHE. JOHN S. LUHENDE: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba nimalizie, hoja yangu nataka kumaanisha kwamba, kwa mfano, sasa hivi tuna maghala ya mahindi, tuna maghala ya mpunga na kadhalika. Kwa hiyo, Serikali ijenge underground storage facilities kwa ajili ya mafuta na wananchi tutawekeza katika kununua mafuta, tutaweka kama akiba yetu, na Serikali ikipata dharura ya mafuta, wananchi tutawauzia mafuta hayo na kuwahudumia wananchi wetu. (Makofi)

Mmheshimiwa Mwenyekiti, ahsante sana, ninaomba kuunga mkono hoja. (Makofi)